De foto-shoot ten einde, pasagiers moe, bouwer moe. Maar voldaan !

Tja, dan is het eindelijk ochtend geworden... 

De reis vangt aan op 6 augustus 2007 om 7:45 met het OV natuurlijk. Via bus en wat Intercities van Apeldoorn naar Rotterdam CS.

Aangekomen bij RailZ Miniworld, heerst er een serene rust. Hier en daar rijden wat treinen hun eerste slagen. Vroege vogels liggen al op het strand.

Chris is nog bezig met 'werkoverleg-on-the-job' en wordt even later weggeroepen voor een ander overleg. Intussen kan er een koffie genuttigd en een shaggie gerookt worden tegen de zenuwen...

Want spannend is het ! DE aflevering van het jaar... Immers het eerste 'custom-built' rijdend model voor RailZ !

Lees verder hoe deze Rode Plan U zijn debuut beleeft bij RailZ Miniworld...

De aflevering:

 
Tot zover dit verslag van de aflevering van de, eerste,  in styreen geplotte Plan U aan RailZ Miniworld.

Een bezoek ter plaatse is aan te bevelen....

Het Voorbeeld.

Eind jaren ’50 van de vorige eeuw werd ter vervanging van de vooroorlogse Diesel 3-en begonnen met het ontwikkelen van een geheel nieuwe generatie dieseltreinen. Deze treinstellen waren bedoeld voor met name de stoptreindienst op de secundaire lijnen.
Ingegeven door de prima rij-eigenschappen van het toenmalige moderne electrische materieel Mat’ 54, de bekende hondekoppen, werd een 3-delig treinstel ontworpen dat als voornaamste kenmerk had, het kunnen optrekken binnen 3 minuten van 0 tot 100 Km/h, de toenmalige maximum baanvak snelheid op de secundaire lijnen.
Voortbordurend op Mat’ 54 kreeg het stel 3 rijtuigen met elk twee 2-assige draaistellen. Eén van de koprijtuigen werd uitgevoerd als gecombineerd motor- en 2e klasse rijtuig. Het rijtuig had dus een separaat motorcompartiment. Hiermee het concept verlatend van de tot dusver gebouwde dieseltreinen van het type DE-I en DE-II, waar zich de motoren onder de vloer van de rijtuigen bevonden. De servicevriendelijkheid werd hierdoor aanmerkelijk verhoogd.
Om aan de gestelde acceleratie-eis te kunnen voldoen werden veel delen van het treinstel uitgevoerd in glasvezelversterkte polyester kunststof.

Het aandrijf concept, maar ook initiëele de kopvorm zou worden afgeleid van de zeer succesvolle DE-IV TEE treinstellen. Gedurende het ontwerpproces werd echter duidelijk dat de TEE kopvorm slecht voldeed in verband met matige regenwater afvoer.
Het destijds ook in ontwikkeling zijnde Mat’ 64, later Plan T en Plan V, ‘doneerde’ de uiteindelijk zo bekend geworden kop. Een eigenschap die later bij het ontwikkelen van het model goed van pas zou komen.
De motorwagen, ook wel mBDk, kreeg per draaistel twee tractie motoren, gevoed door een diesel-electrische generatorunit van 1000 Pk. Vanwege de afmetingen van de tractiemotoren werd de radstand van deze draaistellen 3.00 meter, dit in tegenstelling tot de 2.75 meter van de loopdraaistellen onder de andere rijtuigen. Deze 3 meter radstand komt overeen met de draaistellen van Mat’ 54. Ook was de hart op hart draaistel-afstand gelijk aan die van de hondekop. Andermaal gegevens die bij het ontwikkelen van het model goed van pas zouden komen.

Het eerste stel, nummer 111, kwam in augustus 1960 in dienst. De uitvoering was in het bekende dieselrood. Een derde frontsein reeds standaard aanwezig, en het stel was voor het eerst voorzien een separaat aangebrachte, polyester, seinbalk, met daarin aparte front en sluitseinen, zodat niet langer gebruik hoefde te worden gemaakt van gekleurde glazen die voor de lampen geschoven werden, zoals bij alle voorgaande treinstellen.
Uiteindelijk werden 42 van deze treinstellen gebouwd; 111 t/m 152. Het voorbeeldstel 148 kwam in september 1963 in de dienst.

Gedurende de levensloop werden verschillende modificaties en revisies uitgevoerd. Het voorbeeld is omgezet in model in de uitvoering van midden 1969. Het stel had toen al een aantal revisies en modificaties achter de rug. Zo was er midden ’60 de ATB beveiliging aangebracht, te zien door de losse dakleiding, waren de nieuwe NS logo’s, ook wel ‘vishaken’, op de zijkant aangebracht, maar was het stel nog steeds voorzien van pneumatisch, centraal bediende schuifdeuren. Deze voldeden niet echt in de praktijk en zouden begin ’70 vervangen worden door draaideuren. Het voorbeeld zou uiteindelijk in 1973 ‘vergeeld’ worden, en kreeg toen ook de genoemde draai-/zwenkdeuren.

Op 26 mei 1998 brak er, in Vork, brand uit in de motorkamer. Het stel werd overgebracht naar Zwolle Rangeerterrein, alwaar het geheel op 28 oktober 2000 volledig uitbrande. 27 januari 2001 was het definitief gedaan. De ABk en B werden terplekke gesloopt, de mBDk werd elders in stukken gesneden en verschrot.

Het Model.

Het model werd volgens een relatief nieuwe, voor rijdend materieel nog niet veel toegepaste, methode ontworpen en gebouwd (zie uiteraard elders op deze site).

Deze methode gaat uit van z.g. geplot styreen. Middels een CAD programma wordt een computer tekening gemaakt van wanden, daken, bodems etc.
Deze tekening wordt geplot op 0.3, 0.5 of 1.0mm dun polystyreenplaat. De plotter die hiervoor gebruikt wordt, kan zowel snijden als graveren. Fijne details kunnen dus in de verschillende onderdelen gegraveerd worden, terwijl de contouren van de onderdelen alvast dieper voorgesneden worden.
Door gebruik te maken van dunne plaat, welke tot meerdere lagen samengevoegd kan worden en waarmee zodoende de nodige diepte en sterkte aan de onderdelen gegeven kan worden.
Deze methode wijkt nogal af van de, tot dan door modelbouwers veel gebruikte, methode van het verzagen en re-combineren van delen van bestaande modellen.
Het grote voordeel van de nieuwe methode is de exacte pasvorm en maatvoering.

Een ander groot modelbouwers dilemma, de beglazing en ramen, werd op een eendere manier opgelost: Op transparent acryl plaat wordt folie geplakt, welke dan exact volgens tekening uitgesneden wordt met de voornoemde plotter. Na het verwijderen van de overtollige folie blijven dan keurige raamstijlen op het arcyl over. Het resultaat kan dan eenvoudig achter de geplotte wanden gelijmd worden.

Omdat bepaalde onderdelen als koppen, draaistellen en schortplaten niet eenvoudig met deze methode te maken zijn, werd net als bij het voorbeeld teruggegrepen op reeds bestaande modellen. Net als bij het voorbeeld worden aandrijving, draaistellen en bodem voor de motorwagen ‘geleend’ van de hondekop. In dit geval het eind 2006 uitgekomen model van PIKO. Voor de koppen, frontschorten en de scheenplaten van de motorwagen werd een ander procedé gevolgd. Bestaande onderdelen van Plan V, een al wat ouder model van Fleischmann, werden hiervoor bewerkt en aangepast om afmetingen, vormen en dimensies van de Plan U te verkrijgen.

Vervolgens werden van deze moedermodellen mallen gemaakt en in resin afdrukken gegoten door Tilly Models. Als laatste ‘leentjebuur’ werden de loopdraaistellen van de Fleischmann Plan V gebruikt, welke na eenvoudige modificatie en door toevoeging van wat geplot styreen zonder meer gebruikt konden worden onder de ABk- en B-rijtuigen.

Uiteraard heeft een dergelijk treinstel ook sein- en binnenverlichting nodig. Hiertoe werd een complete nieuwe electrische installatie ontworpen.
Gebaseerd op de digitale techniek, kreeg het treinstel een doorgaande stroomafname, gerealiseerd met de stroomvoerende kortkoppelingen van de PIKO hondekop, waarbij vanaf alle wielen stroom afgenomen wordt. De ingebouwde decoder zorgt middels leds in sein- en binnenverlichting voor de aansturing.

Door het gebuik van standaard onderdelen, reproduceerbare geplotte onderdelen én een complete bouwbeschrijving op deze site is het mogelijk, voor de enthousiaste en ietwat gevorderde modelbouwer, dit treinstel zelf na te bouwen in schaal H0, of te wel 1:87.
Deze schaal is voor wat betreft de lengte- en hoogtematen over het gehele stel exact aangehouden. In de breedte is er een kleine concessie van enkele tienden van millimeters gedaan om het geheel van geplotte- en koopdelen op elkaar te laten aansluiten.